dinsdag 21 mei 2019

Boomakker Kruisweg: eindresultaat 'verjonging' Staatsbosbeheer in beeld

"Kruisweg, bos weg..."
Helaas: die voorspelling is uitgekomen:


Boomakker Kruisweg (Kloosterburen), 4 februari 2019. Foto Blogwachter

Het goede nieuws is dat er inmiddels herplant heeft plaatsgevonden. 
Het slechte nieuws is dat het kaalgeslagen bos nu meer op een akker lijkt dan op een bos.
Op een aardappelveld, om precies te zijn.
Met dit verschil dat de 'veren' (jargon voor kniehoge herplant) te Kruisweg in de geulen werden geplant, terwijl aardappels gewoonlijk juist bovenop het heuveltje worden gepoot.

Een beetje gek is dit wel, want deze boomakker is in beheer van StaatsBOSbeheer.  Zoek de verschillen met een aardappelveld in de omgeving van de boomakker:


Foto boven: aardappelveld, foto onder: boomakker.
Foto's Blogwachter

Net als een aardappelveld heeft de boomakker te Kruisweg (Kloosterburen) machines gezien.
Wat heet...
De oogstmachine en de uitrijder kennen we al.
Vervolgens - hier ging wel enige tijd overheen - kwam de versnipperaar, vermoedelijk net toen het allerlaatste egeltje opgelucht adem haalde...

Enige tijd later werd de bodem nóg eens flink overhoop gehaald.
Vervolgens werden er, door een behendige en zelfs handzame graafmachine, diepe geulen gegraven.


Graafmachine te Kruisweg, maart 2019


De 'veren' werden met de hand geplant, dát dan weer wel.
Een deel ervan zelfs eigenhandig, door een blijmoedig troepje schoolkinderen, wat beslist een feest was om te zien:


Schoolkinderen planten bomen te Kruisweg. Maart 2019, foto Blogwachter

Met liefde voor de natuur kun je niet vroeg genoeg beginnen, zullen de boswachters hebben gedacht.
Zo te zien zaten er zelfs kleuters tussen.
Zelf leken de boswachters overigens het meest te genieten van dit feestelijke evenement, dat in de praktijk hooguit enkele uren duurden.
Wel werden de werkzaamheden urenlang minutieus voorbereid: terrein zorgvuldig afzetten met groene linten, rijen met spades klaargezet langs het pad, welkomstbord...
Er leken zelfs diverse opa's en oma's van de partij.

Bomen planten is niet moeilijk, een kind kan het!
Voor het kappen moet je wel iets vroeger op staan, maar ook dat (kappen) is dankzij de moderne techniek in twee minuten gebeurd.
Opgeruimd staat netjes!

Meer heb ik eigenlijk niet toe te voegen, aan mijn observaties over de al zovéél besproken perikelen te Kruisweg.
Het wás een mooi bos, dat wel.
Dit is goed te zien op de volgende video die ik in het voorjaar van 2018 maakte in het centrale deel van het bos:



Voor de goede orde: dit was het oudste stuk bos met de grootste essen en precies dit stuk zag er in het vroeger voorjaar van 2019 zó uit:


Boomakker Kruisweg, centrale bos zoals te zien op bovenstaande video.
Foto Blogwachter, februari/maart 2018

Het kan verkeren!

Desondanks wandel ik er nu zelfs weer, sinds de jonge aanplant.
Dit omdat er nu tenminste weer íets is om naar uit te kijken.
Gelukkig zijn er nog wel wat vogels - hoewel niets in vergelijking met het symfonie-orkest dat ons vorig voorjaar in de vroege ochtend wekte - en de overgebleven meidoorns zien er bijna opgetogen uit in hun bruidskleed (dat wordt kindjes maken!)
Maar ja: 'hoe krijg je ze weer groot', onder beheer van een organisatie als Staatsbosbeheer...


Kruisweg: 'eilandje' overgebleven bos, dikke bomen eruit... zelfs hier is door het geweld van de harvesters niet veel over gebleven.
Foto Blogwachter, feb./maart 2019

Wel zijn, helaas, de meeste paden verziekt (of deels ondergraven) en hangen veel overgebleven bomen er zo ongeveer horizontaal overheen(zie bovenstaande afbeelding).
Vrijwel alle lijsterbessen zijn plat, en de jonge kastanjes die beschermd zouden worden (groen lintje) helaas eveneens.
De sperwer heb ik niet weer gezien.
De nieuwe 'veren' (van de keizer?) zijn op minder dan een meter van elkaar geplant, en vaak zit er zelfs maar een halve meter tussen.
Een typisch productiebos, kortom, waar de bomen zo snel mogelijk zo recht mogelijk omhoog moeten.
Er werden vooral veel esdoorns aangeplant (nog in de luiers), maar ook wat eiken, berken, rozen (?! met veel stekels...), elzen - volgens het principe: 'Els eruit en Elsje erin' - en, volgens de boswachters, zelfs walnoten!


Voorbeeld van een 'veer': stekje van een els ('Elsje' in dit geval).
Foto Blogwachter, mei 2019.

Het áller fijnste is dat er voorlopig écht geen machines meer schijnen te komen.
Het egeltje uit mijn tuin lijkt ineens verdwenen, alsof ie het rook...
Zou er een nieuwe lichting egeltjes op de boomakker pionieren?
Ik hoop met heel mijn hart dat er, ergens in de omringende tuinen, nog een vriendje of vriendinnetje voor hem/haar te vinden zal zijn...

De koekoek, die ouwe kraker en bandiet, heb ik tenminste alweer gehoord... voor de spechten hield ik mijn hart vast, maar zij schijnen inmiddels in een aanpalende privé-tuin te nestelen.
De natuur is 'veer'-krachtig... dat blijkt maar weer!

Maar oordeel zelf.
De volgende beelden zijn allemaal gemaakt in de winter en het vroege voorjaar van 2019:


Boomakker Kruisweg, jan/feb/mrt/april 2019. Foto's Blogwachter

donderdag 9 mei 2019

'Monumentale eiken gekapt langs N-wegen': een nare droom?


"Monumentale bomen moeten worden gekapt in Gelderland. De provincie zegt dat ze een gevaar vormen voor de verkeersveiligheid" 
(tekening: Blogwachter, 9 mei 2019)

Op bovenstaande tekening het NOS-journaal van 20.00 uur, 8 mei 2019.
Dit onzalige plan is niet nieuw, helaas.
Vorig jaar schreef ik er al een stuk over, en analyseerde vervolgens een rapport van de provincie Gelderland over dit onderwerp.
Als we niets doen dan worden er de komende jaren geen honderd, maar uiteindelijk zelfs duizenden monumentale eiken langs N-wegen gekapt.
Heel geleidelijk, zodat de burgers niet al teveel in opstand komen...


"Volgens de ANWB gebeuren dodelijke ongelukken vooral op N-wegen, 
vaak met een BOOM in de hoofdrol..."
(Tekening: Blogwachter, 9 mei 2019)

Het goede nieuws is dat de kap nu werd uitgesteld vanwege de actiegroepen.
Het slechte nieuws is dat ik over dit NOS-journaal heb gedroomd.
Hoe zou het eigenlijk werken in mijn hoofd, vroeg ik me af na de droom die ik vannacht had.

Eigenlijk vind ik de kap van gezonde van anderhalve eeuw oud gewoon...tja... moord.
Uitgerekend de eik staat met stip op één in de top tien van ecologisch nuttige bomen.
Een eik is, kortom, een bron van leven, in het bijzonder een oude eik.
Waarbij moet worden opgemerkt dat een eik van anderhalve eeuw nog een relatief jonkie is.
Je zou kunnen zeggen dat deze eiken tot de kleine minderheid van werkelijk volwassen bomen behoren.

Hoeveel kans krijgen bomen in Nederland om oud te worden?
Die kans is verdomd klein, bleek onlangs uit een artikel in Trouw.
Daarbij helpt de kap van de laanbomen de verkeersveiligheid vermoedelijk niet eens.
Als wegen veiliger worden en het zicht beter, gaan automobilisten volgens diverse deskundigen nóg harder rijden, om vervolgens in de sloot te belanden.
Of in een lantaarnpaal - deze bedenk ik er zelf bij, maar is niet volledig uit de lucht gegrepen - waaraan bevestigd een 'pizzadoos' voor het op handen zijnde 5G netwerk.
Of zij botsen gewoon frontaal op elkaar omdat ze inhalen waar dat niet kan, zoals elke dag wel ergens gebeurt.

Maar ik wilde over mijn droom vertellen, de nacht na dat NOS journaal van 8 mei.
Die droom was eigenlijk vooral een beeld, waarvan ik met schrik klaarwakker werd.
Want meestal onthoud ik mijn dromen niet.
Wel de nachtmerries.
Het gekste is dat ik in mijn droom een soort spotprent voor me zag, terwijl ik nooit cartoons teken:


"Beste provincie, na het NOS-journaal besloot ik mijn ongenoegen kenbaar te maken over de geplande... kap.... van.... RRRRRRR....RRRRRRR....RRRRRR" 
(Tekening: Blogwachter, 9 mei 2019)

Met excuus voor de wat onbeholpen tekenstijl...
Een en ander ter ere van die moedige actievoerders in Gelderland die zoveel druk hebben uitgeoefend dat de kap nu tenminste is stilgelegd, landelijk ter discussie staat en zelfs het NOS-journaal heeft gehaald.

Ga zo door, kanjers in Gelderland!!!

vrijdag 19 oktober 2018

'The ancient woods': een 'film for thought'

Wat is dat toch merkwaardig!
Uitgerekend op het moment waarop we in staat zijn om flora en fauna met de prachtigste (tele)lenzen tot in het kleinste detail vast te leggen, staan we op het punt om dit alles onherstelbare schade toe te brengen.
Of zelfs - en mogelijk op onvoorstelbaar korte termijn - vrijwel geheel te vernietigen.
Dat laatste met behulp van, alwéér, de modernste technieken.
  
Toeval?
Niet echt.
De rode draad in dit verhaal is, nogmaals, de moderne techniek.
De moderne techniek, die met evenveel recht geniaal kan worden genoemd, als (werkelijk, volkomen) gestoord.
Zowel de alziende boodschapper van het mooiste en het beste, als de stekeblinde (niets ontziende) vernietiger van onze gehele planeet.

'Alles is mogelijk; de techniek zal ons redden', verzekeren optimisten ons keer op keer.
Helemaal ontkennen kan ik dit niet.
Sommige techniekliefhebbers doen het zelfs (de wereld redden), wat zeker enorm te prijzen is.
Maar vaak - te vaak - vervult techniek een geheel andere rol. 

Daar gáán we dan, op weg naar onbekende en heerlijke bestemmingen!
Maar wat gek: de remmen doen het niet meer, het stuur is afgebroken, alle waarschuwingslampjes laten het afweten en de handleiding blijkt zoek.
Met de navigatie schijnt óók al iets aan de hand te zijn.
Want die vriendelijke, gedienstig orerende juffrouw stuurt ons ineens zómaar de afgrond in...

De moderne techniek: hoe 'bipolair', 'schizofreen' of 'psychopathisch' - menselijk, ál te menselijk - wil je het hebben?
Misschien moet je kinderen gewoon niet zulk gevaarlijk gereedschap in handen geven... 
Is het toch gewoon en kwestie van ADHD? (Alle Dagen Heel Druk)?
Relatief onschuldig, maar soms helaas wel met verwoestende gevolgen.
Je moet zulke kinderen wél een beetje in de gaten houden.

Eén ding is zeker: de moderne techniek zit nooit één seconde stil.
Veel te kostbaar: als je eenmaal zo'n mooie machine hebt aangeschaft moet je 'm gebruiken ook!
24/7 zoals dat heet. 
Ja, óók 's nachts!
Met één kanttekening, dát wel.
Want - om een voorbeeld te noemen - ''s Nachts maaien is de overtreffende trap van erg'
Vooruit, u krijgt het gehele citaat erbij!
Uit het mooie boekje 'Landschapspijn', van Jantien de Boer:
Henks ogen vonken, want 's nachts liggen de hazen, de reeën en de broedende grutto's weerloos in het land. Ach die grutto's. 'Soms dacht ik vroeger bij het eierzoeken, als ik in de verte eentje had gezien: potverdikke ik kan hem niet vinden, en dan ineens plof, vlak voor je voeten vloog hij van het nest.' Als je 's nachts gaat maaien, maak je alles kapot. Dan vind je smots zoals dat in het Fries heet, oftewel puree, zegt de weidevogelkenner. 'Of een eend met de poten eraf die nog leeft.' 's Nachts maaien is de overtreffende trap van erg.
Ja, die jonge reeën... 
Die worden gevonden met het kopje óf de pootjes eraf gemaaid.
Want als de moeder weg is, blijven de kleintjes braaf op hun plek, wát er ook gebeurt!

Kortom: overal en altijd - 24/7 - razen, tieren, brommen, scheuren, snijden, stampen, graven, kappen, kloten, klieven, racen, raggen, breken, boren, 'beschermen' (van gewassen, u weet wel...), slaan, schieten, slopen, heffen, hakken, versnipperen, verstoren, verslepen, verzieken, (ver)vellen, villen, folteren, falen en zelfs (zelfs? juist...) moorden machines...

Soms lijkt het wel alsof de gevolgen van de techniek 'onontkoombaar' zijn geworden.
Techniek als een soort natuurramp eigenlijk.
'Handmatig kappen kan nu écht niet meer, dat is veel te duur...'. 
Lekker makkelijk, want zo lijkt het alsof álles zich buiten ons toedoen afspeelt.
Alsof we er werkelijk helemaal níets aan (tegen) kunnen doen.

Maar in tegenstelling tot een orkaan of een vulkaanuitbarsting, komt de moderne techniek nog altijd niet erg ver zonder... knechten.
Toegegeven: erg veel zijn er al lang niet meer nodig. 
Elke dag minder eigenlijk. 
Zo kunnen we het 'vuile werk' succesvol afschuiven op de enkeling, en daar dan vervolgens een beetje op mopperen. 
Terwijl - ik noem maar een voorbeeld - de boer toch het eten voor ons allemaal verbouwt.

Wat ik zeggen wil: ondanks het soms niets ontziend lijkende geweld is en blíjft het toch allemaal een kwestie van keuzes.
Ménselijke keuzes, om precies te zijn.
Bij elke druk op de knop, bij elke voet op elk pedaal - maar vooral: bij elke hap voedsel, of elke vlucht naar een ver of minder ver land - maken we keuzes die niet per se onontkoombaar zijn.
In plaats van te vliegen naar de laatste restjes ongerepte natuur, kun je bijvoorbeeld ook gaan wandelen in je eigen bos.  

'The ancient woods' laat bovendien zien dat de modernste techniek met evenveel gemak kan worden ingezet om 'alles van waarde' bijvoorbeeld minutieus mee vast te leggen.
Zodat een weldenkend mens het wel uit zijn (haar? Hm...) hoofd laat om er met zijn (haar) tengels aan te zitten...
Laat staan met behulp van niets ontziende (want veel te grove) 'werktuigen', waar de ziel van de mens zich - met het al te kwetsbare lichaam - onzichtbaar, onhoorbaar én onwetend in of achter verschuilt...

Een beetje ironisch is het allemaal wel.
Maar dankzij diezelfde moderne techniek waarmee we zoveel verwoesting aanrichten kunnen we - in ieder geval - niet langer met droge ogen beweren dat we het, ál die tijd dat deze verwoesting gaande was, niet gewéten hebben.
Al is het alleen maar hoe wonderbaarlijk, rijk, waardevol, adembenemend en vooral móói onze bossen waren en wat er allemaal leef(de!)t:


Beeld uit de film 'The Ancient Woods', Litouwen, 2017

Ik dwaal af.
Eigenlijk wilde ik gewoon iets over die prachtige film schrijven, 'The ancient woods'.
Maar deze film roept opvallend veel associaties en emoties op...

In Litouwen, waar de film werd gemaakt (door Mindaugas Survila, in 2017), werd 'The ancient woods' nota bene een 'bioscoophit'.
En dat voor een film zonder achtergrondmuziek!
Er wordt zelfs niet in gepraat.
Nee, niet ééns een voice-over: de onontkoombare metgezel van iedere natuurfilm op TV.
Bepaald exotisch is de film ook al niet.
Het gaat om een noordelijk bos, zonder apen en tijgers, maar ook zonder ijsberen. 
Tot overmaat van ramp is de film traag, héél traag: geen achtervolgingen, nauwelijks moordpartijen - niet weg te denken uit de gebruikelijke natuurfilms, alsof de natuur alleen bestaat uit eten en gegeten worden - en beelden waarin secondenlang he-le-maal niets gebeurt.

Nou ja... níets?
Kijk maar, je ziet niet wat je ziet.
Tenminste: zoiets lijkt deze filmmaker te willen uitdrukken.
Daar zit je dan.
En je moet wel zien, en je moet wel luisteren.
Want het duurt maar, en het duurt maar...
Maar dán gebeurt er een wonder. 
Zodra je aandacht - gewoonlijk suf gebombardeerd door snelle beelden en indrukken - zich verscherpt, blijken de beelden en geluiden uit dit 'oude bos' - niet eens een oerbos, want dat hebben 'we' (wij, Europeanen) alleen nog in Polen - van een eindeloze subtiliteit en overvloed. 

Dít zijn nu die bossen waaruit al die oude midden-Europese sprookjes en noord-Europese sage's zijn voortgekomen.
Niets lijkt hier te gek.
In deze atmosfeer verwacht je elk moment een oude toverheks op een bezemsteel.
Maar voorlopig zie je alleen relatief 'gewone', maar desondanks wonderbaarlijke dieren.
Bijvoorbeeld ontwakend uit een winterslaap, voedsel zoekend, dwalend, elkaar het hof makend, kortom: lévend.

Oude bossen: ze zíjn er nog!
Maar voor hoe lang?
Aan onze techniek zal het niet liggen.
Want met de modernste techniek kunnen we werkelijk álle kanten op.
Zelfs de goeie!

Kortom: de Mens is aan zet.
De Mens: dat wil zeggen ik, u, jij, wij, jullie!
De keus is aan ons: de ogen sluiten voor de grootschalige vernietiging van ons 'groene erfgoed' - die nu onder onze ogen gaande is - óf er kennis van nemen.
Of zelfs naar de camera (of de pen) grijpen om alles tenminste vast te leggen.
Dat wil zeggen: zowel de 24/7 plaatsvindende vernietiging, als de grote waarde van wát er precies allemaal - met grof geweld, op onvoorstelbaar grote schaal - vernietigd wordt.
Het vastleggen én succesvol overbrengen van de enorme schoonheid en rijkdom van dit alles is misschien wel het allerbelangrijkste.
Zo is deze film een monument geworden voor alle oude bossen in de wereld.
Helaas hebben we zulke monumenten op dit moment meer nodig dan ooit eerder in de geschiedenis.
Want de druk op de laatste oude bossen neemt elke dag toe. 
Kappen met kappen, kortom.
De film is mooi, maar het bos is - eigenlijk is dit geen vergelijking - mooier!

Voor behoud van oude bomen en bossen is momenteel - met de hete adem van de 'roofvijand' in de nek - vooral draagvlak nodig: bewustwording en vervolgens breed(!) gedragen protest. 
Juist daarom is het zo verheugend dat deze film - ik herhaal het nog maar eens een keer, omdat het déze tijd van telkens 'sneller' wordende beelden bijna on-ge-loof-lijk lijkt - nota bene een 'bioscoophit' werd!

In Litouwen, dát moet er wel bij...
Nu wij nog!

NB: Voor meer over deze film, zie ook mijn filmrubriek (onder pseudoniem Ietje Luur).

zondag 14 oktober 2018

John Steinbeck: harvester, quote (Dutch/English)

THE TRACTORS came over the roads and into the fields, great crawlers moving like insects, having the incredible strength of insects. They crawled over the ground, laying the track and rolling on it and picking it up. Diesel tractors, puttering while they stood idle; they thundered when they moved, and then settled down to a droning roar. Snubnosed monsters, raising the dust and sticking their snouts into it, straight down the country, across the country, through fences, through dooryards, in and out of gullies in straight lines. They did not run on the ground, but on their own roadbeds. They ignored hills and gulches, water courses, fences, houses.The man sitting in the iron seat did not look like a man; gloved, goggled, rubber dust mask over nose and mouth, he was a part of the monster, a robot in the seat. The thunder of the cylinders sounded through the country, became one with the air and the earth, so that earth and air muttered in sympathetic vibration. The driver could not control it—straight across country it went, cutting through a dozen farms and straight back. A twitch at the controls could swerve the cat', but the driver's hands could not twitch because the monster that built the tractors, the monster that sent the tractor out, had somehow got into the driver's hands, into his brain and muscle, had goggled him and muzzled him—goggled his mind, muzzled his speech, goggled his perception, muzzled his protest. He could not see the land as it was, he could not smell the land as it smelled; his feet did not stamp the clods or feel the warmth and power of the earth.He sat in an iron seat and stepped on iron pedals. He could not cheer or beat or curse or encourage the extension of his power, and because of this he could not cheer or whip or curse or encourage himself. He did not know or own or trust or beseech the land. If a seed dropped did not germinate, it was nothing. If the young thrusting plant withered in drought or drowned in a flood of rain, it was no more to the driver than to the tractor. He loved the land no more than the bank loved the land. He could admire the tractor—its machined surfaces, its surge of power, the roar of its detonating cylinders; but it was not his tractor. Behind the tractor rolled the shining disks, cutting the earth with blades—not plowing but surgery, pushing the cut earth to the right where the second row of disks cut it and pushed it to the left; slicing blades shining, polished by the cut earth. And pulled behind the disks, the harrows combing with iron teeth so that the little clods broke up and the earth lay smooth. Behind the harrows, the long seeders—twelve curved iron penes erected in the foundry, orgasms set by gears, raping methodically, raping without passion. The driver sat in his iron seat and he was proud of the straight lines he did not will, proud of the tractor he did not own or love, proud of the power he could not control. And when that crop grew, and was harvested, no man had crumbled a hot clod in his fingers and let the earth sift past his fingertips. No man had touched the seed, or lusted for the growth. Men ate what they had not raised, had no connection with the bread. The land bore under iron, and under iron gradually died; for it was not loved or hated, it had no prayers or curses. (John Steinbeck, 'The grapes of wrath', 1939)
N.B. Voor de Nederlandse vertaling zie verderop in deze tekst

Hoe keken vorige generaties aan tegen de nogal ingrijpende mechanisering van de landbouw?
Nu veel bossen verworden zijn tot intensief bebouwde 'boomakkers' - bomen zo dicht mogelijk bij elkaar geplant, opdat zij zo snel en zo recht mogelijk omhoog zullen groeien - kan het interessant en verhelderend zijn om weer eens 'fris' tegen de oogstmachine aan te kijken.
Ook al omdat de huidige oogstmachines nóg veel groter zijn dan de eerste tractors.
Als het gaat om het oogsten van aardappelen of graan zijn we er inmiddels wel aan gewend dat 'het doel de middelen heiligt', zoals dat heet.
De natuur - ecologie, plantaardig en dierlijk leven - op intensief bebouwde akkers stelt dan ook niet veel meer voor.
Dit is de prijs die we volgens velen - maar niet volgens iedereen! - 'nu eenmaal' moeten betalen voor de wereldvoedselvoorziening.
Maar is een drie meter brede (en nog hogere machine) eigenlijk wel geschikt om zomaar mee door een kwetsbaar bos - vol met dierlijk leven - te rijden?
Kunnen en moeten we accepteren dat ook onze bossen straks worden gereduceerd tot kwetsbare en zelfs kansloze 'zombie-natuur'?

Ik zou hier graag iets over willen zeggen, maar onthoud me deze keer van commentaar.
Ook omdat de groten der aarde het altijd veel mooier kunnen zeggen dan ik.
Daarom deze keer de Amerikaanse schrijver John Steinbeck - Nobelprijswinnaar literatuur 1962 - over de tractor.
Een machine die destijds vele gezinnen brodeloos maakte en hun houten huizen vaak zelfs letterlijk van het erf veegde.
Onderstaande passage - boven weergegeven in de oorspronkelijke Engelstalige versie - begint op pagina 51 van de Nederlandse vertaling door Alice Snijder (LJ Veen klassiek, Atlas contact) van 'De druiven der gramschap' (1939):
De tractors reden over de wegen en vervolgens de velden in, grote rupsbandtractors die zich voortbewogen als insecten, met de ongelooflijke kracht van insecten. Ze schoven over de grond.
Harvester, Warffumerbos. Foto Blogwachter, 29 juli 2018
Diesteltractors, sputterend als ze stilstonden; ze donderden als ze in beweging kwamen en reden tenslotte met een dreunend geraas door. Platneuzige monsters die het stof opjoegen en hun snuit erin staken, kriskras door het land heen, door hekken, over voorerven, in en uit geulen, altijd rechtdoor. Ze reden niet op de grond, maar op hun eigen wegbed. Ze sloegen geen acht op heuvels en ravijnen, stroompjes, hekken, huizen.
Harvester, Warffumerbos. Foto's Blogwachter, 29 juli 2018
De man die op de ijzeren bank zat, zag er niet uit als een man; met handschoenen, stofbril, rubber stofmasker over neus en mond leek hij een deel van het monster, een robot op de stuurbank. Het donderen van de cilinders klonk door het land, werd één met de lucht en de aarde, zodat aarde en lucht dreunden in gelijke trilling. De bestuurder had hem niet in bedwang, lijnrecht doorploegde de tractor het land, dwars door een tiental boerderijen en weer recht terug. Een rukje aan de stuurinrichting kon de tractor laten draaien, maar de handen van de bestuurder konden geen rukje geven omdat het monster dat de tractor gebouwd had, het monster dat de tractor daarheen gezonden had, zich op de een of andere manier in de handen van de bestuurder genesteld had, in zijn hersens en spieren, hem een stofbril had opgezet en hem een muilkorf had voorgedaan – zijn geest een stofbril had opgezet, zijn spraak een muilkorf had voorgedaan, zijn waarnemingsvermogen een stofbril had opgezet, zijn protest gemuilkorfd had. Hij kon niet zien hoe het land was, hij kon niet ruiken hoe het land rook; zijn voeten stampten niet op de kluiten en voelden niet de warmte en de kracht van de aarde. Hij zat op een ijzeren bank en trapte op ijzeren pedalen. Hij kon zijn machine niet opjagen of vervloeken of aanmoedigen om haar prestatie te vergroten, en daarom kon hij zichzelf niet opmonteren of aandrijven of bemoedigen. Het kon hem niet schelen wat er met het land gebeurde, want hij bezat het niet en verwachtte er niets van. Als een zaadje dat gevallen was niet ontkiemde, betekende dat niets. Als de jonge, groeiende plant wegkwijnde in droogte of verdronk in een vloed van regen trok de bestuurder zich daar net zomin iets van aan als de tractor.
Harvester, Warffumerbos. Foto Blogwachter, 29 juli 2018
Hij hield niet meer van het land dan de bank van het land hield. Hij kon de tractor bewonderen – zijn machinaal vervaardigde oppervlakken, zijn geweldige kracht, het razen van zijn detonerende cylinders; maar het was niet zijn tractor. Achter de tractor rolden de glanzende ploegmessen, ze doorsneden de aarde met lemmetten – het was geen ploegen meer maar chirurgie, ze duwden de doorsneden aarde naar rechts, waar de tweede rij messen de aarde doorsneed en terugduwde naar links; vlijmscherpe lemmetten, glinsterend, gepolijst door de doorsneden aarde. 
En achter de messen werden de eggen getrokken die met ijzeren tanden kamden, zodat de kleine kluitjes braken en de aarde zo zacht werd als een tapijt. Achter de eggen de lange zaaiers – twaalf gekromde gietijzeren roedes, tot volle vervoering gebracht door hefbomen die de aarde zonder enige hartstocht overweldigden. De bestuurder zat op zijn ijzeren bank en hij was trots op de rechte lijnen die hij buiten zijn wil om maakte, trots op zijn tractor die niet van hem was en waarvan hij niet hield, trots op de mechnische kracht, die hij niet in zijn macht had. En toen dat gewas groeide en geoogst werd, had geen mens een warme kluit aarde in zijn vingers verkruimeld en de aarde tussen zijn vingertoppen laten glijden. Geen mens had het zaad aangeraakt of zich verlustigd in zijn groei. De mensen aten wat ze niet verbouwd hadden, hadden geen band met het brood. Het land bracht voort onder ijzer en onder ijzer stierf het langzaam af; want het werd niet bemind en niet gehaat, het kreeg geen gebeden en geen vloeken. (vertaling Alice Snijder, 2013, Atlas Contact)


Afbeelding boven: Video harvester (oogstmachine) bij aanvang van de kap in het dorpsbos te Kruisweg (Kloosterburen). 
Blogwachter, 18 september 2018